Διχογνωμίες για το παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ Αντιδράσεις προκαλεί το βιβλίο του Παναγιώτη Ρουμελιώτη

Αντιδράσεις και ποικίλα σχόλια προκαλεί το βιβλίο του Παναγιώτη Ρουμελιώτη, πρώην εκπροσώπου της Ελλάδας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, για τα γεγονότα που οδήγησαν στην προσφυγή της χώρας στο ΔΝΤ.

Πρωταγωνιστές των γεγονότων της περιόδου εκείνης και συνεργάτες του τότε υπουργού Οικονομικών Γιώργου Παπακωνσταντίνου διατυπώνουν αντιρρήσεις για πλήθος αναφορών και προσωπικών κρίσεων που διατυπώνει οΠαναγιώτης Ρουμελιώτης στο βιβλίο του με τίτλο «Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ - Πώς και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο», το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Λιβάνη, ενώ εκτιμούν πως σημαντικές ιστορικές στιγμές παρερμηνεύονται ή μεταφέρονται λανθασμένα μέσα από τις διηγήσεις του συγγραφέα. Ακόμη, διαπιστώνουν πως σειρά γεγονότων δεν παρατίθεται χρονικώς ορθά και θεωρούν ότι πολλές από τις απόψεις του συγγραφέα δεν απηχούν τις επίσημα εκπεφρασμένες θέσεις του ΔΝΤ ή της τότε κυβέρνησης.

Ο Π. Ρουμελιώτης υποστηρίζει στο βιβλίο του ότι το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής ήταν προϊόν των ασφυκτικών πιέσεων που υπέστη η χώρα μας από τους δανειστές της προκειμένου να αποδεχθεί τους εξαιρετικά αυστηρούς όρους και τους ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους. Οπως υποστηρίζει, η Ελλάδα εξαναγκάστηκε να αποδεχθεί τους όρους του πρώτου και του δεύτερου Μνημονίου που της επέβαλαν οι εταίροι της, με αποκορύφωμα τον «νεο-αποικιακό» ειδικό λογαριασμό στον οποίο θα δεσμεύονται οι φορολογικοί πόροι της χώρας μας, ώστε να αποπληρώνει κατά προτεραιότητα τους δανειστές της.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η αποτυχία του πρώτου Μνημονίου ήταν προδιαγεγραμμένη και για να τεκμηριώσει τη θέση του σημειώνει πως το ΔΝΤ είχε επισημάνει ότι δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο μιας τόσο μεγάλης δημοσιονομικής προσαρμογής (μείωση του ελλείμματος από 15,5% του ΑΕΠ σε 3% του ΑΕΠ μέσα σε τριάμισι χρόνια).
Πάντως, εμπλεκόμενοι στις διαπραγματεύσεις εκείνης της περιόδου τονίζουν στα «ΝΕΑ» ότι εξαρχής το πρόγραμμα ήταν πενταετές και προέβλεπε τη μείωση του ελλείμματος σε πέντε έτη (2010-2014) και την αποπληρωμή του δανείου σε τρία χρόνια. Υπογραμμίζουν εξάλλου ότι όλα τα επίσημα κείμενα του ΔΝΤ υποστηρίζουν το πρόγραμμα της τρόικας και προσωπικές απόψεις μεμονωμένων στελεχών δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως ο κανόνας καθώς είναι η εξαίρεση.
Ο Παναγιώτης Ρουμελιώτης υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί αντιμετώπιζαν με πολύ μεγάλη δυσπιστία τον ρόλο και την αποτελεσματικότητα της ΕΕ στο θέμα τις επίλυσης της ελληνικής κρίσης, ενώ αναφέρει πως η εμπλοκή και ο ρόλος των γερμανικών τραπεζών αποτελούσαν για τους Αμερικανούς μέρος του προβλήματος που αντιμετώπιζε η Ελλάδα.

Η αναδιάρθρωση του χρέους. Ο Π. Ρουμελιώτης υποστηρίζει στο βιβλίο του ότι η Διεύθυνση Στρατηγικής και Πολιτικών του ΔΝΤ επιδίωξε την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους από την αρχή, σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Διεύθυνση του ΔΝΤ (της οποίας υψηλόβαθμο στέλεχος είναι ο Πολ Τόμσεν) που προσπαθούσε μέχρι την τελευταία στιγμή να αποτρέψει την αναδιάρθρωση, επειδή φοβόταν τις επιπτώσεις της στις άλλες ευάλωτες χώρες της ευρωζώνης.

Περιγράφει μάλιστα συνάντηση στις 6 Μαρτίου 2010 του τότε υπουργού Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου με τον διευθυντή της Ευρωπαϊκής Διεύθυνσης του ΔΝΤ Μάρεκ Μπέλκα στην Ουάσιγκτον, στην οποία το στέλεχος του Ταμείου φέρεται να είχε επισημάνει ότι ο στόχος της ευρωζώνης και κυρίως της Γερμανίας να μειωθεί το ελληνικό δημοσιονομικό έλλειμμα από το 13%-15% στο 3% το 2012 ήταν αισιόδοξος, σημειώνοντας πως «το ΔΝΤ θεωρούσε ότι δύσκολα θα ανέκαμπτε η ελληνική οικονομία χωρίς άμεση αναδιάρθρωση του χρέους». (Συνεργάτιδα του τότε υπουργού Οικονομικών δεν επιβεβαιώνει την παρουσία του Γ. Παπακωνσταντίνου στην Ουάσιγκτον την προαναφερθείσα ημερομηνία, αλλά δύο ημέρες αργότερα.)

Ακόμη, υποστηρίζει ότι η ελληνική κυβέρνηση και ο τότε πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου δεν επέμειναν στα μέσα του 2010 στο κούρεμα του χρέους, παρά τις σχετικές εισηγήσεις που δέχονταν από τη Lazard, σύμβουλο του ελληνικού Δημοσίου. Αναφέρει μάλιστα ότι σημαντικό ρόλο στην αποτροπή της αναδιάρθρωσης του χρέους είχε διαδραματίσει τότε και ο πρώην αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουκάς Παπαδήμος, ο οποίος συντασσόμενος με τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ απέρριπτε αυτό το ενδεχόμενο.

Κατά τον Π. Ρουμελιώτη, επιδιώκοντας να προστατεύσουν τις τράπεζές τους οι Ευρωπαίοι δεν αποδέχθηκαν την άμεση αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, όπως υποστήριζαν πολλά μέλη του ΔΝΤ, και όταν έπειτα από 18 μήνες ενέκριναν τελικά το κούρεμα του ελληνικού χρέους οι τράπεζές τους είχαν καταφέρει να απαλλαγούν από μεγάλο ποσοστό των ελληνικών ομολόγων.
Ο Π. Ρουμελιώτης υποστηρίζει ότι ο Πολ Τόμσεν «έπεισε» τον Οκτώβριο του 2010 τον Γιώργο Παπακωνσταντίνου να μην επιτρέψει τη μετάβαση του τότε επικεφαλής του ΣΟΕ Γιώργου Ζανιά και του τότε επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ Πέτρου Χριστοδούλου στην Ουάσιγκτον προκειμένου να συζητήσουν με εμπειρογνώμονες του Ταμείου πώς θα μπορούσε να μεθοδευτεί η αναδιάρθρωση του χρέους. Ετσι, φέρεται να υποστηρίζει ότι παρακάμφθηκε από τον Τόμσεν ο ίδιος ο Ντομινίκ Στρος-Καν.
Πάντως, γνωρίζοντες πράγματα και καταστάσεις υποστηρίζουν ότι οι Στρος-Καν και Τόμσεν «ήταν πάντα σε ευθεία γραμμή» και σημειώνουν πως το ΔΝΤ επεδίωκε να στέλνει στελέχη στην Αθήνα και να μη μεταβαίνουν έλληνες αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον προκειμένου να μη δίνονται λαβές για αποσταθεροποιητικά σχόλια.

Ο Ντομινίκ Στρος-Καν. Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Ρουμελιώτη, η τότε ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε συμμαχήσει με το ΔΝΤ και να απαιτήσει καλύτερους όρους προσαρμογής και χρηματοδοτικής στήριξης από την ευρωζώνη. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρει, η στενή σχέση που διατηρούσαν από τα φοιτητικά τους χρόνια ο ίδιος και ο πρώην γενικός διευθυντής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν βοήθησε στην καλύτερη δυνατή πληροφόρηση των ελληνικών Αρχών σχετικά με τα προβλήματα και τις εναλλακτικές προτάσεις που ήταν εφικτό να προωθηθούν. Αποκαλύπτει δε συνομιλία που είχε με τον Μπομπ Τράα - τον σημερινό τοποτηρητή του ΔΝΤ στην Ελλάδα - τον Μάρτιο του 2010, στην οποία ο ολλανδός αξιωματούχος του Ταμείου φέρεται να υποστηρίζει ότι το μεγάλο εμπόδιο για τη χρηματοδότηση της Ελλάδας ήταν ο πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ, ο οποίος «δεν είχε κάποιο σχέδιο για την Ελλάδα».
Κατά τον Π. Ρουμελιώτη, ο εκβιασμός των σκληρών της ευρωζώνης - Μνημόνιο ή έξοδος από το ευρώ - αποδείχθηκε αποτελεσματικός καθώς «η ελληνική κυβέρνηση δεν εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι τυχόν άρνηση της ευρωζώνης να στηρίξει την Ελλάδα θα είχε καταστρεπτικές συνέπειες μόνο».
Ο ίδιος θεωρεί ότι η πλέον πρόσφατη ανάλυση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους είναι αμφιλεγόμενη, καθώς στηρίζεται σε υπεραισιόδοξες παραδοχές και υποθέσεις εργασίας και σημειώνει πως θα καταστεί απαραίτητη μια νέα αναδιάρθρωση του χρέους, δηλαδή «να διαγραφεί επιπλέον χρέος όχι πια μόνο του ιδιωτικού αλλά και επίσημου τομέα του οποίου οι κάτοχοι είναι κυρίως οι ευρωπαίοι εταίροι της Ελλάδας και η ΕΚΤ».

Τα 50 δισ. ευρώ από τα ακίνητα. Ο Π. Ρουμελιώτης αποκαλύπτει στο βιβλίο του ότι το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου ύψους 50 δισ. ευρώ ήταν σύλληψη του Μπομπ Τράα και βασίστηκε σε μη τεκμηριωμένες απόψεις ελλήνων και ξένων οικονομολόγων. Ακόμη, υποστηρίζει ότι ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου δεν ήθελε να ανακοινώσει το πακέτο αποκρατικοποιήσεων και για τον λόγο αυτόν η τρόικα πήρε την πρωτοβουλία να ανακοινώσει η ίδια το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, κάτι που εν συνεχεία προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση της ελληνικής κυβέρνηση και του Γιώργου Παπανδρέου.

Για το θέμα αυτό πολιτικός με γνώση των πεπραγμένων της περιόδου εκείνης θεωρεί ότι ο Παναγιώτη Ρουμελιώτης λαθεύει καθώς η ανακοίνωση των 50 δισ. ευρώ έγινε εκ παραδρομής, όταν ο τότε εκπρόσωπος της Κομισιόν στην τρόικα Σερβάς Ντερούζ απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου «ξεφούρνισε» το νούμερο. «Τα ανακοίνωσαν από λάθος τους. Είχαμε συμφωνήσει αυτά να τα ανακοινώσει η ελληνική κυβέρνηση. Εμείς είχαμε την ιδιοκτησία του προγράμματος», σημειώνει στα «ΝΕΑ».